Als u vastgoed koopt, een testament opstelt of een contract laat vastleggen in Italië, heeft u bijna altijd een notaris nodig. De Italiaanse notaris — de notaio — speelt een centrale rol in het juridische leven en verschilt op belangrijke punten van de Nederlandse notaris. Weten wat u kunt verwachten, bespaart u verrassingen én geld.
⚠️ Belangrijke informatie
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen juridisch, fiscaal of financieel advies. Raadpleeg een gekwalificeerde professional voor uw persoonlijke situatie.
📌 Samenvatting
- De Italiaanse notaris (notaio) is verplicht bij vastgoedtransacties en veel juridische akten
- Notariskosten in Italië bedragen doorgaans 1 % tot 2,5 % van de aankoopprijs
- U mag als buitenlander vrij een notaris kiezen, ook in een andere regio
- Voorbereidende documenten in het Nederlands moeten vaak worden vertaald en gelegaliseerd
Wat doet een Italiaanse notaris precies?
De notaio is een door de overheid benoemde juridische professional met een dubbele rol: hij vertegenwoordigt zowel de koper als de verkoper én de staat. Daarmee wijkt zijn positie af van die van een Nederlandse notaris, die in principe onpartijdig maar meer op de achtergrond opereert.
In de praktijk controleert de notaio de kadastrale registers (catasto) en het hypotheekregister, verifieert hij de identiteit van alle partijen en zorgt hij ervoor dat belastingen correct worden berekend en afgedragen. Bij onroerend goed is zijn aanwezigheid bij de definitieve overdracht (rogito) wettelijk verplicht.
Naast vastgoedtransacties treedt de notaris op bij het opstellen van testamenten, schenkingsakten, vennootschapsoprichtingen en soms bij echtscheidingsconvenanten.
Wanneer heeft u een notaris nodig als gepensioneerde?
Voor Nederlandse gepensioneerden zijn er 4 veelvoorkomende situaties waarbij u een notaio nodig heeft:
- Aankoop van een woning of appartement: verplicht bij het ondertekenen van de definitieve koopakte (atto di compravendita)
- Testament opstellen: u kunt kiezen voor een openbaar testament (testamento pubblico) bij de notaris of een eigenhandig testament, maar bij complexe internationale situaties is notariële tussenkomst aan te raden
- Schenking aan kinderen: vereist altijd een notariële akte in Italië
- Oprichting van een Italiaanse vennootschap: zoals een SRL voor verhuur van uw tweede woning
Als u meer wilt weten over het kopen van vastgoed, leest u onze uitgebreide gids Vastgoed kopen in Italië: Praktische gids voor gepensioneerden.
Hoeveel kost een Italiaanse notaris?
De tarieven van de Italiaanse notaris zijn niet wettelijk vastgelegd, maar worden in de praktijk bepaald door richtlijnen van de beroepsorde (Consiglio Nazionale del Notariato). De hoogte hangt af van het type akte, de waarde van de transactie en de complexiteit van het dossier.
Hieronder vindt u een indicatief overzicht van de meest voorkomende kosten:
| Type dienst | Geschatte notariskosten | Bijkomende belastingen |
|---|---|---|
| Aankoop eerste woning (residente) | € 1.500 – € 3.000 | Registratiebelasting 2 % |
| Aankoop tweede woning | € 2.000 – € 4.500 | Registratiebelasting 9 % |
| Testament (*testamento pubblico*) | € 500 – € 1.500 | Geen of minimaal |
| Schenkingsakte | € 1.000 – € 3.000 | Schenkingsbelasting 4–8 % |
| Oprichting SRL | € 1.500 – € 2.500 | Kapitaalbelasting + kamerkosten |
Let op: bovenop het honorarium van de notaris komen steeds registratiebelastingen (imposta di registro), kadasterkosten en eventueel btw. Het totaalpakket ligt bij een woningkoop van € 200.000 als niet-inwoner al snel tussen de € 18.000 en € 22.000 inclusief alle belastingen.
💡 Goed om te weten
Vraag altijd een gedetailleerde kostenraming (*preventivo*) op bij minimaal 2 notarissen vóór u een keuze maakt. In Italië heeft u het recht om zelf uw notaris te kiezen, ongeacht de wensen van de verkoper of de makelaar.
Hoe verloopt een notaristransactie stap voor stap?
Een vastgoedaankoop via een Italiaanse notaris verloopt doorgaans in 3 fasen:
1. Compromesso (voorlopig koopcontract)
Na een mondeling akkoord wordt vaak eerst een voorlopig contract (compromesso of contratto preliminare) ondertekend. Dit is niet altijd notarieel, maar registratie bij de Agenzia delle Entrate is verplicht. U betaalt in deze fase een aanbetaling van doorgaans 10 % tot 30 %.
2. Verificaties door de notaris
De notaio voert een reeks onderzoeken uit: hij controleert of het pand vrij is van hypotheken, beslagen of erfdienstbaarheden, of de bouwvergunningen in orde zijn en of de verkopers de rechtmatige eigenaars zijn. Deze fase duurt gemiddeld 4 tot 8 weken.
3. Rogito: de definitieve overdracht
Bij de rogito zijn alle partijen aanwezig — of een gevolmachtigde met notariële volmacht. De notaris leest de volledige akte voor, beantwoordt vragen en laat iedereen ondertekenen. Betaling vindt plaats via een bankcheck (assegno circolare) of bankoverschrijving. De eigendomsoverdracht is dan officieel.
Werken met een buitenlandse notaris: wat te regelen?
Als Nederlandse gepensioneerde heeft u bij de notaris een aantal extra zaken te regelen:
- Identiteitsdocumenten: paspoort én uw Italiaanse codice fiscale zijn onmisbaar. Lees meer over het aanvragen van uw fiscale code en andere administratieve procedures.
- Vertaling van documenten: Nederlandse akten (geboorteakte, huwelijksakte) moeten worden vertaald door een beëdigde vertaler en voorzien van een apostille.
- Volmacht (procura): als u niet persoonlijk aanwezig kunt zijn bij de rogito, kunt u een notariële volmacht laten opmaken — eventueel bij een Nederlandse notaris, mits voorzien van apostille.
- Tolk of tweetalige notaris: u heeft het recht dat de akte in uw eigen taal wordt uitgelegd. Sommige notarissen in toeristische regio's spreken Nederlands of Engels; anders kunt u een beëdigde tolk meenemen.
⚠️ Let op
Een volmacht opgemaakt in Nederland moet voorzien zijn van een apostille (Haags Apostilleverdrag) en worden vertaald door een beëdigde vertaler voordat een Italiaanse notaris deze accepteert. Plan hier minimaal 2 tot 3 weken voor in.
Notaris en erfrecht: wat u als gepensioneerde moet weten
Voor gepensioneerden die zich permanent in Italië vestigen, is het erfrecht een bijzonder relevant thema. Sinds de Europese Erfrechtverordening (EU nr. 650/2012) kunt u in principe kiezen voor het recht van uw nationaliteit — dus Nederlands recht — voor uw nalatenschap, ook als u in Italië woont.
Die keuze moet uitdrukkelijk worden vastgelegd, bij voorkeur in een testament opgesteld bij een Italiaanse notaio of in een verklaring opgenomen in uw Nederlandse testament. Zonder expliciete keuze past Italië zijn eigen erfrecht toe, inclusief de quota legittima — wettelijke erfdelen voor kinderen die niet kunnen worden omzeild.
De notaris kan u adviseren over de optimale structuur, maar voor de fiscale gevolgen — denk aan Italiaanse erfbelasting versus Nederlandse — doet u er goed aan ook een gespecialiseerde belastingadviseur te raadplegen. Meer hierover leest u in ons artikel over Testament en erfrecht in Italië voor gepensioneerden.
Hoe vindt u een betrouwbare notaris in Italië?
De officiële website van de Italiaanse notarisorde, notariato.it, biedt een zoekfunctie op provincie en specialisatie. Let bij uw zoektocht op de volgende criteria:
- Ervaring met internationale cliënten en buitenlandse eigendommen
- Kennis van het Engels of een andere taal die u spreekt
- Transparantie over kosten: serieuze notarissen verstrekken schriftelijke kostenramingen
- Locatie: de notaris hoeft niet in dezelfde gemeente te zijn als het vastgoed, maar nabijheid vergemakkelijkt de samenwerking
Uw makelaar (agente immobiliare) zal vaak een notaris aanbevelen, maar u bent vrij om een eigen keuze te maken. Laat u niet onder druk zetten.
Veelgestelde vragen
Is een notaris verplicht bij het huren van een woning in Italië?
Nee, voor huurcontracten is een notaris in de meeste gevallen niet verplicht. Huurcontracten moeten wel worden geregistreerd bij de Agenzia delle Entrate, maar dat kunt u ook zelf of via een belastingadviseur doen.
Kan ik mijn Nederlandse notaris gebruiken voor mijn aankoop in Italië?
Nee. Bij vastgoedtransacties in Italië is uitsluitend een in Italië werkzame notaio bevoegd om de definitieve koopakte op te stellen en te verlijden. Uw Nederlandse notaris kan wel een volmacht opmaken die u machtigt iemand anders te laten tekenen.
Hoelang duurt een notaristransactie gemiddeld in Italië?
Reken na het voorlopig contract op 6 tot 12 weken tot de definitieve overdracht, afhankelijk van de complexiteit van het dossier en de doorlooptijd van de cadastrale controles. In toeristische seizoenen kan het langer duren.
Spreekt een Italiaanse notaris altijd Engels of Nederlands?
Niet altijd. In grote steden en populaire expatgebieden (Toscane, Ligurië, Sicilië) vindt u vaker meertalige notarissen. Controleer dit altijd vooraf. Als de notaris geen van uw talen spreekt, heeft u recht op een beëdigde tolk aanwezig bij de akteondertekening.
Wat is het verschil tussen de compromesso en de rogito?
De compromesso is het voorlopig koopcontract, waarbij partijen zich verbinden maar de eigendom nog niet overgaat. De rogito is de definitieve notariële akte waarbij de eigendom officieel wordt overgedragen en de koper in het kadaster wordt ingeschreven.
Conclusie
De Italiaanse notaris is een onmisbare schakel bij uw leven als gepensioneerde in Italië, of u nu een huis koopt, uw nalatenschap regelt of een schenking doet. Door u goed voor te bereiden — de juiste documenten verzamelen, meerdere offertes opvragen en indien nodig een tolk inschakelen — verloopt het proces een stuk soepeler.
Wilt u een volledig beeld van alles wat bij een verhuis naar Italië komt kijken? Bekijk dan onze complete gids voor Nederlandse gepensioneerden in Italië. Heeft u specifieke vragen over uw situatie? Onze experts staan voor u klaar via het contactformulier op Ret Italy.